jueves, 30 de junio de 2016

A la yerba

"Xunci les vaques, Ramona
que nos vamos a la yerba.
Cátame un zapicu lleche,
que tengo seca la llengua."

Cuando empecipia a turrar el sol camín del branu entama tamién el tiempu la yerba. De segar, esmarayar, voltiar, curar, embalagar, cargar pa llevar a la tenada o facer vares de yerba nel prau. Porque nesta tierra atlántica dan collecha les pumares, les nisales, la güerta... pero tamién los praos. Y la collecha de los praos ye la yerba, bierzu d'una riestra actividaes de la nuestra cultura tradicional.

Cuando la primavera vien afayadiza obsérvense los praos enyerbaos al entamar el branu. Y ehí ta la xente, como los antiguos de casa, aplicándose a la xera de curar la yerba pa que'l ganáu nun esglamie pel iviernu. Recuedo, de los tiempos, cuando me tocó dir a la yerba en sitios pindios. El puxar y el sudar prau arriba y abaxo recompensaos pol llabor fechu y afechiscáu. Yo, el meyor llugar pa dir a la yerba ye onde hai un ríu o nun regatu fesquilinos. Presta a embute poder refrescar y garrar fuelgu.

Dacuando tamién pasen coses que dan perceguera. Como l'aquello de garrar una pala yerba onde va acuruxáu un esculibiertu que s'esmuz, foín, pente la fargata del incautu de turnu. Menudos respigos y glayíos, compañeru.

Too cambia y anguaño la mecanización fai que'l trabayu d'andar a la yerba seya daqué estremáu del d'antiguamente. Un pocoñín más llevaderu, pero que naide nun s'engañe, que sudalo hai que lo sudar igual. Hasta los bálagos desapaecen camudaos en paquetes plastificaos. Pero la xera de la yerba sigue y tien puxu enforma pente la población de les zones rurales.

Tan enraigonada ta esta actividá que mesmamente nes nuestes villes nun ye raro enforma sentir comentar a dalgún que tal o cual día va dir echa-yos una gabita nel aquello de la yerba a los familiares que tien na zona rural. Porque esta xera ye una actividá qu'axunta, tovía güei, a una camaretada d'asturianos.

Dende rapacín siempre tuvi fama de ser bon golifador. Asina que suelo reparar en coses quiciabes rares o inusuales pa otra xente. Una d'elles ye'l golor de la yerba segao. Prestosu a embute, como tamién lo ye prestosu'l golor de la pación y la toñada segaes nel so tiempu. Y ye que cuando la natura d'esti vieyu país esparde'l so esplendor los sentíos argutos antroxen de prestancia.

Pues, en fin, qu'entama'l tiempu d'andar a la yerba. D'atropar p'alimentar al ganáu pel iviernu. Tiempu de sudu y trabayu acompañaos pol sonsoniar de grillos y xilgueros. Pol ruxir de les fueyes de carbayos y castañales. Pol gorgolitiar del agua fresquilino del regueru. Y ehí, en cualquier requexu, la bayura de los praos anunciándonos un branu qu'endagora ye de nuestro...